Sáp nhập Đà Nẵng Quảng Nam: Lời giải cho bài toán đô thị hai cực Bắc Nam

Các chuyên gia đề xuất sau khi sáp nhập với Quảng Nam, Đà Nẵng nên phát triển theo mô hình hai cực Bắc – Nam liền mạch, lấy Hội An làm vùng đệm bảo tồn, thay vì phát triển dàn trải hay lấn biển làm khu thương mại tự do.

Bài toán “kéo” người em Tam Kỳ đi lên cùng người anh cả Đà Nẵng

Tại hội thảo góp ý Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 diễn ra ngày 15/5, bài toán tổ chức lại không gian đô thị sau sáp nhập đã trở thành tâm điểm thảo luận.

Từ ngày 1/7/2025, sau khi hợp nhất với Quảng Nam, Đà Nẵng sẽ trở thành đô thị trực thuộc Trung ương lớn thứ hai cả nước về diện tích (hơn 11.859 $km^2$ ) với quy mô dân số dự kiến đạt 6 triệu người vào năm 2050.

Kiến trúc sư (KTS) Ngô Viết Nam Sơn nhận định, đây thực chất là việc xây dựng một quy hoạch hoàn toàn mới. Thách thức lớn nhất hiện nay là sự chênh lệch sâu sắc về hạ tầng và trình độ phát triển giữa lõi đô thị Đà Nẵng hiện hữu và khu vực Tam Kỳ. Ông Sơn ví hai vùng đất này như “người anh cả và người em” trong gia đình. Bài toán đặt ra là phải kéo khu vực phía Nam phát triển lên, thay vì kìm hãm đà tăng trưởng của trung tâm hiện tại.

Chiến lược “Hai cực – Một dải liên hoàn”

Để giải quyết thách thức này, KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất Đà Nẵng không nên phát triển dàn trải mà cần hình thành mô hình hai cực rõ rệt, kết nối bằng hệ thống giao thông đa phương thức (đường bộ, cao tốc, đường sắt, đường thủy và hàng không).

Cực phía Bắc (Đô thị Đà Nẵng hiện hữu): Sẽ là đô thị nén với mật độ cao, hiện đại. Tại đây, thành phố nên tập trung xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế quy mô lớn để tận dụng tối đa giá trị cốt lõi.
Cực phía Nam (Cụm Tam Kỳ – Chu Lai): Sẽ là trung tâm công nghiệp và logistics. Ông Sơn khuyến nghị nên chuyển một số phân khu chức năng về phía Tam Kỳ để tận dụng quỹ đất, thay vì chọn phương án lấn biển vịnh Đà Nẵng làm khu thương mại tự do – giải pháp vốn tiềm ẩn nhiều hệ lụy môi trường và chi phí bảo trì lớn.
Vùng lõi xanh (Trọng tâm là Hội An): Nằm giữa hai cực, khu vực này được định hướng giữ mật độ xây dựng thấp nhằm bảo tồn nguyên vẹn di sản và cảnh quan tự nhiên.

“Đô thị đáng sống không nhất thiết phải có nhà cao tầng hay giao thông hiện đại ở khắp nơi. Người thích nhịp sống năng động có thể ở phía Bắc, người tìm cơ hội phát triển mới vào Tam Kỳ, còn khu vực Hội An giữ không gian sinh thái và di sản”, KTS Ngô Viết Nam Sơn chia sẻ.

Định vị Chu Lai thành trung tâm trung chuyển quốc tế

Đồng tình với tầm nhìn này, ông Lê Trí Thanh (Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Đà Nẵng) nhấn mạnh khu vực phía Nam gắn với Chu Lai – Dung Quất cần được quy hoạch thành chuỗi đô thị công nghiệp – cảng biển – sân bay. Trong đó, sân bay Chu Lai phải được định vị tầm cỡ là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế và bảo dưỡng tàu bay.

Tuy nhiên, các nhà quản lý cũng lưu ý về các giới hạn địa lý. Quỹ đất phát triển đô thị thực tế vẫn chủ yếu nằm ở dải đồng bằng ven biển. Khu vực miền núi và trung du phía Tây tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao, cần được nghiên cứu kỹ để bảo đảm phát triển bền vững.

Tăng sức đề kháng trước biến đổi khí hậu

Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam thừa nhận, cấu trúc đô thị hiện tại đang thiếu cân đối nghiêm trọng khi khu vực lõi ven biển phát triển quá nóng, còn phía Tây và Tây Nam vẫn chịu cảnh “vùng trũng” hạ tầng. Bên cạnh đó, siêu đô thị này đang phải đối mặt trực diện với tình trạng biến đổi khí hậu, nước biển dâng và xâm nhập mặn.

Do đó, quy hoạch lần này mang tính lịch sử: không chỉ tổ chức lại không gian địa lý mà còn xác định một mô hình phát triển mới, nâng cao khả năng chống chịu của đô thị biển.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị đáng sống tầm cỡ khu vực, các chuyên gia khuyến nghị Đà Nẵng cần chủ động tăng quỹ đất dự trữ, nâng tỷ lệ cây xanh đạt từ 15-20 $m^2$ /người, đồng thời bắt tay chặt chẽ với các địa phương lân cận như Thừa Thiên Huế và Quảng Ngãi để tạo thành một cực tăng trưởng đủ sức cạnh tranh với các đô thị lớn tại Đông Nam Á.

Diệu Nguyễn

CƠ HỘI VÀNG ĐÓN ĐẦU QUY HOẠCH NAM ĐÀ NẴNG!